Τη Δευτέρα 15 Ιουνίου 2026 πραγματοποιήθηκε στο Δημοτικό Κινηματοθέατρο Άνδρου η παρουσίαση ολοκλήρωσης της δράσης «Χώμα, Πέτρα & Νερό – Οι Ιστορίες μας».
Η εκδήλωση ξεκίνησε με σύντομη παρουσίαση του έργου του Ερευνητικού Κέντρου Άνδρου από την ίδρυση του, 17 χρόνια πριν έως σήμερα και τη σχέση της δράσης “Χώμα, Πέτρα & Νερό- Οι ιστορίες μας” με την συνολική πορεία του φορέα.
Στη συνέχεια παρουσιάστηκε συνοπτικά η Ομάδα Προφορικής Ιστορίας Άνδρου (ΟΠΙΑΝ) και το έργο της στη συλλογή, τεκμηρίωση και διάσωση προφορικών μαρτυριών από την τοπική κοινωνία.
Ακολούθησε η παρουσίαση της εκπαιδευτικής δράσης που υλοποιήθηκε στο ΕΠΑΛ Άνδρου, στο Εμπειρίκειο Γυμνάσιο Χώρας και στο Γυμνάσιο με Λυκειακές Τάξεις Κορθίου, με τη συμμετοχή 56 μαθητών και μαθητριών και τεσσάρων εκπαιδευτικών. Παρουσιάστηκαν η μεθοδολογία, το χρονοδιάγραμμα και δείγματα ιστοριών για το χώμα, την πέτρα και το νερό, τόσο από μαρτυρίες παλαιών, όσο και από τις εμπειρίες των μαθητών που συμμετείχαν στην δράση .
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη νέα ψηφιακή πλατφόρμα προφορικής ιστορίας, η οποία αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές παρακαταθήκες που αφήνει πίσω του το έργο. Η πλατφόρμα λειτουργεί ως ψηφιακή βιβλιοθήκη και αποθετήριο προφορικών ιστοριών της Άνδρου, προσφέροντας ανοικτή πρόσβαση σε μαρτυρίες κατοίκων, θεματικές αφηγήσεις και μαθητικές δημιουργίες. Με τον τρόπο αυτό, το πολύτιμο υλικό που έχει συλλεχθεί και τεκμηριωθεί από την ΟΠΙΑΝ καθίσταται προσβάσιμο και αξιοποιήσιμο από κατοίκους, μαθητές, εκπαιδευτικούς, ερευνητές και επισκέπτες του νησιού, συμβάλλοντας στη διατήρηση και ανάδειξη της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς.
Έπειτα ακούστηκαν επιλεγμένα αποσπάσματα προφορικών μαρτυριών από την πλατφόρμα, ενώ μαθητές και εκπαιδευτικοί διάβασαν ιστορίες που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο της δράσης, αναδεικνύοντας έναν δημιουργικό διάλογο ανάμεσα στις αφηγήσεις των παλαιότερων γενεών και στις εμπειρίες της σημερινής νεολαίας.
Η συγγραφέας Ελένη Σβορώνου, με την οποία συνδημιουργήσαμε τα εργαστήρια δημιουργικής γραφής, χαιρέτισε την εκδήλωση και μοιράστηκε τις σκέψεις και τα συμπεράσματά της από τη συνεργασία με το ΕΚΑ, τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς των σχολείων μέσα από βιντεοσκοπημένο μήνυμα.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με σύντομες παρεμβάσεις μελών της ΟΠΙΑΝ και της ομάδας έργου σχετικά με τη σημασία της συλλογικής μνήμης, της τοπικής γνώσης και της συνέχισης αντίστοιχων πρωτοβουλιών στο μέλλον. Ακολούθησε συζήτηση μεταξύ των συμμετεχόντων και μικρά τοπικά κεράσματα από τοπικούς παραγωγούς, κουλουράκια και σπιτική λεμονάδα.
Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε θερμά τους μαθητές και τις μαθήτριες που συμμετείχαν στη δράση, τους εκπαιδευτικούς των τριών σχολείων για την πολύτιμη συνεργασία τους, τη συγγραφέα Ελένη Σβορώνου για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των εργαστηρίων. Θερμές ευχαριστίες , στα μέλη της Ομάδας Προφορικής Ιστορίας Άνδρου για τη συμβολή τους στη συλλογή, επιλογή και ανάδειξη των μαρτυριών, καθώς και την εταιρεία AltSol και τους δημιουργούς της ψηφιακής πλατφόρμας που μετέτρεψαν το αρχειακό υλικό σε ένα σύγχρονο και προσβάσιμο εργαλείο γνώσης. Ευχαριστούμε τέλος τον Δήμο Άνδρου για τη δωρεάν παραχώρηση του Δημοτικού Θεάτρου, τη Λέσχη Ανδρίων για τον προτζέκτορα και όλους όσοι στήριξαν και παρακολούθησαν το έργο.
Μολονότι η εκδήλωση αποτελεί την τυπική ολοκλήρωση του έργου, η διάχυση και η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων του συνεχίζονται μέσα από την προβολή της πλατφόρμας, τον εμπλουτισμό του περιεχομένου της. Οι εμπειρίες από την πιλοτική εκπαιδευτική δράση εμπλουτίζουν την προσέγγιση μας και αποτελούν οδηγό για τη συνέχιση της την επόμενη χρονιά σε συνεργασία με τα σχολεία του νησιού και άλλους εκπαιδευτικούς φορείς. και την ανάπτυξη νέων εκπαιδευτικών, ερευνητικών και πολιτιστικών συνεργασιών γύρω από την προφορική ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά της Άνδρου.
Διάρκεια δράσης: Οκτώβριος 2025 – Μάιος 2026
Η δράση υλοποιείται με την υποστήριξη από το Ίδρυμα Αθηνάς Ι Μαρτίνου στο πλαίσιο του προγράμματος «Σημεία Στήριξης», που συγχρηματοδοτείται από το Κοινωφελές Ίδρυμα Ιωάννη Σ. Λάτση, το ΤΙΜΑ Κοινωφελές Ίδρυμα, το Ίδρυμα Καπετάν
Βασίλη & Κάρμεν Κωνσταντακόπουλου, το Ίδρυμα Α. Γ. Λεβέντη, το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης,
το Costas M. Lemos Foundation, το The Hellenic Initiative Canada, το Ίδρυμα Αθηνάς Ι. Μαρτίνου, το Helidoni
Foundation, και το Ίδρυμα Μποδοσάκη.
